Wielu uczniów, kandydatów na studentów, ale też ich rodziców w trakcie różnych spotkań na Uczelni zadaje nam pytanie na jakie studia mają się zapisać, żeby zdobyć w ich efekcie dobrą pracę. Oczywiście najprościej byłoby, w zależności od zainteresowań danej osoby, wymienić któryś z kierunków z oferty Collegium Da Vinci i zamknąć temat. Tyle tylko, że taka odpowiedź choć wygodna, nie będzie do końca prawdziwa. Nie będzie do końca prawdziwa, gdyż świat, w którym żyjemy zmienia się w takim tempie, że nawet najlepszy futurysta nie jest wstanie przewidzieć w jakich zawodach za 15, czy 20 lat będą pracowali dzisiejsi uczniowie i studenci. Może będą terapeutami robotów odpowiedzialnymi za rozmawianie z nimi, wyjaśnianie im wszelkich wątpliwości związanych z emocjami człowieka oraz pomaganie w rozwiązywaniu konfliktów pomiędzy nimi a ich właścicielami, a może hakerami zdrowia, którzy monitorować będą podłączone do Internetu urządzenia umieszczone w ciałach pacjentów? Czasy, które pamiętają nasi dziadkowie i rodzice, w których przez całe życie wykonywało się ten sam zawód, a wielkim wydarzeniem była zmiana pracodawcy odeszły już definitywnie do lamusa.
Na jakie studia więc zapisać się, żeby zwiększyć swoje szanse na rynku pracy? Na pewno na takie, które oprócz tradycyjnej wiedzy i umiejętności dadzą możliwość rozwijania kompetencji przyszłości. A więc kompetencji, które pozwolą uczyć się stale na nowo tego co potrzebne i oduczać tego co już zbędne i przestarzałe. Pozwolą też konkurować w nowych zawodach nie tylko z ludźmi, ale też robotami i sztuczną inteligencją. Pracować w otwartych, zróżnicowanych i międzykulturowych zespołach rozproszonych po całym świecie, w których kolegami z zza wirtualnego biurka będą nie tylko ludzie, ale też wspomniane roboty. Narzędzi do rozwoju takich kompetencji jest na pewno wiele, a jednym z tych najbardziej efektywnych jest tutoring. I o tutoringu i tym jak wpływa on na rozwój studentów będzie ten wpis.
Kompetencje po drugiej stronie lustra
Pewnie każdy z nas w swoich szkolnych czasach czytał „Alicję w Krainie Czarów”. A czy zastanawialiście się kiedyś jak dzisiaj wyglądałby magiczny świat Alicji ulokowany nie po drugiej stronie lustra, a po drugiej stronie smartfona? Ilu fanów miałaby w nim Alicja? Czy na tyle dużo, żeby oferować im w swoim sklepie koszulki z sygnowaną przez siebie mapą Krainy Czarów? A gdyby Alicja wrzucała na YouTube kolejne filmy – odcinki swojej podróży, to czy byłaby na tyle popularna, żeby finansować swoją wyprawę z Patronite? A może wreszcie nie musiałaby przenosić się do żadnej Krainy Czarów, bo wystarczyłaby jej sztuczna inteligencja i ChatGPT?
W ramach badań realizowanych w CDV poprosiliśmy maturzystów, studentów, wykładowców akademickich i nauczycieli, a także pracodawców o wybranie spośród 36 kompetencji tych, które będą w perspektywie najbliższych 10 lat kluczowe dla skutecznego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy. W top 7 umiejętności jutra znalazły się takie kompetencje jak: kreatywność, współpraca w zespole, kompetencje cyfrowe i techniczne, analizowanie danych, rozwiązywanie złożonych problemów, radzenie sobie ze stresem i otwartość na nowe trendy.
Mówimy więc tutaj o katalogu umiejętności, których posiadanie spowoduje, że zastąpienie nas przez maszyny i sztuczną inteligencję, w dającej się przewidzieć przyszłości będzie niemożliwe, a przynajmniej bardzo trudne. Przewagę ludzi nad maszynami można zdefiniować takimi pojęciami jak: oryginalne spostrzeżenia, wymyślanie rozwiązań wykraczających poza racjonalne schematy, wyczuwanie i rozumienie stanów emocjonalnych swoich i innych osób, elastyczna zdolność przystosowania się do nowych warunków, umiejętność analizowania, testowania i wyciągania wniosków, filtrowanie, abstrahowanie i magazynowanie informacji w celu wykorzystania ich w odpowiednim momencie, czy na koniec rozumienie samego siebie (autorefleksja).
Otwarcie znaczy kreatywnie
Collegium Da Vinci jest pierwszą uczelnią w Polsce, która od kilku lat obejmuje wsparciem tutoringowym wszystkim swoich studentów rozpoczynających studia licencjackie. Studenci ci w ramach zajęć z tutoringu skupiają się w dużej mierze na pracy nad wartościami, współpracy zespołowej czy formułowaniu własnych celów, które zamierzają zrealizować. Pracują głównie w oparciu o dwa narzędzia – test Gallupa i iP121. Oba dostarczają wielu informacji, które wspierają ich rozwój zawodowy i lepiej przygotowują do funkcjonowania na rynku pracy przyszłości. Oba też bazują w dużym stopniu na badaniu talentów/ kompetencji ważnych z perspektywy pracodawców.
Wyniki badań – testów iP121 przeprowadzonych w latach 2018-2022 i będących źródłem naszej analizy składają się z dwunastu obszarów i stanowią podsumowanie profilu osobowości zawodowej każdego studenta. Ponieważ badanie to zrealizowane zostało zarówno na początku studiów, jak i przed samym ich ukończeniem, zmiany podstawowych predyspozycji osobowościowych/ zawodowych są tutaj doskonale widoczne. W dwukrotnym badaniu wzięło udział łącznie 485 studentów, w tym 211 dziennych i 274 zaocznych. W efekcie możemy dość precyzyjnie wskazać, jaki wpływ mają studia w CDV i same zajęcia tutoringowe na rozwój osobowości zawodowej i kompetencji naszych studentów.
W przeprowadzonej analizie największe różnice w wyniku uzyskanym na początku i na końcu studiów można zaobserwować w czterech obszarach: zamknięcie, opanowanie, poczucie przewagi i koncentracja.
Prowadząc tutoringowe spotkania indywidualne ze studentami, w ramach których analizowano ponowne wyniki badań testu iP121, tutorzy bardzo często wskazywali na zmiany w obszarze zamknięcia. Osoby, których wynik jest na poziomie niskim charakteryzują się m.in.: tendencją do kreatywnego (innowacyjnego) myślenia, otwartością na nowości lub wręcz entuzjastycznym stosunkiem wobec nich oraz dużą ciekawością czy silną potrzebą stymulacji intelektualnej. Osoby, u których zdiagnozowano wysoki poziom tej predyspozycji wyróżniają się skłonnością do myślenia w praktyczny i relatywnie mało twórczy (innowacyjny) sposób. Mają mało entuzjastyczny lub wręcz niechętny stosunek do nowości i nowinek. Inną cechą, która ich wyróżnia jest również względnie niewielka ciekawość i potrzeba stymulacji intelektualnej. Analiza wyników wskazuje, że studenci rozpoczynali studia w CDV ze średnią oceną na poziomie 5,08, a kończyli średnio na poziomie… 1,47. Ta ogromna zmiana oznacza, iż statystycznie studenci kończący edukację i wchodzący na rynek pracy wyróżniali się kreatywnością i otwartością na wszelkie nowinki (a przynajmniej dużo większą niż w momencie rozpoczęcia studiów). Oczywiście na tak dużą zmianę w zakresie zamknięcia mogą mieć wpływ też inne czynniki, jak choćby pierwsze doświadczenia zawodowe, co nie zmienia faktu, że wpływ zajęć tutoringowych i w ogóle studiów na zmianę postaw studentów jest w tym elemencie bardzo mocno widoczny.
Patrząc w przyszłość… z otwartością do zmian
Kolejna istotna zauważona przez nas w ramach badań zmiana związana jest z obszarem nazwanym opanowaniem. Analiza wyników wskazuje, że studenci rozpoczynali studia w CDV ze średnią oceną w tym zakresie na poziomie 5,26, a kończyli na poziomie średnio 6,65. Samo opanowanie rozumiane jest jako niska tolerancja na frustrację i skłonność do irytowania się lub przy wysokim poziomie jako wysoka odporność na frustrację oraz niska skłonność do irytowania się. Wyniki wskazują więc, iż udział w zajęciach z tutoringu pomógł studentom w radzeniu sobie z frustracją i skłonnością do irytowania się. W stale zmieniającej się rzeczywistości jest to niezwykle ważna kompetencja, która może pomóc absolwentom efektywnie i zdrowo przejść przez życie zawodowe.
Trzecim z badanych obszarów jest poczucie przewagi, które wskazuje na świadomość własnych atutów i mocnych stron. Osoby z wysokim wynikiem w tym zakresie wyróżniają się ponadprzeciętnym poczuciem własnej wartości, świadomością własnych atutów, czy niekiedy brakiem skromności. Osoby o niskim wyniku charakteryzują się niskim poczuciem własnej wartości lub przesadną skromnością. Bardzo często są to osoby, które nie mają świadomości własnych atutów jak i posiadają poczucie niższości. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, że nasi studenci rozpoczynali studia ze średnią oceną w tym obszarze na poziomie 4,26, a kończyli uzyskując średnią oceną na poziomie 5,49. Studenci kończący edukację osiągnęli poziom wyższy, choć zbliżony jednak cały czas do poziomu średniego. W efekcie mimo zwiększonej świadomości własnych atutów oraz poczucia własnej wartości, obszar ten cały czas pozostaje rozwojowym.
Ciekawy wyniki dotyczy również czynnika nazwanego koncentracją. Osoby charakteryzujące się niskim wynikiem w tym zakresie mają tendencję do skupiania szczególnej uwagi na przyszłości jak również skłonność do myślenia strategicznego i zajmowania się wytyczaniem (nowych) kierunków działania w przyszłości. U osób z wysokim wynikiem możemy zaobserwować tendencję do koncentrowania uwagi na sprawach bieżących jak również myśleniu taktycznym. Analiza wyników wskazuje, że osoby studiujące w CDV rozpoczynały studia uzyskując średni wynik w tym zakresie na poziomie 5,53 a kończyły na poziomie średnio 4,51. Wynik ten może wskazywać, że studenci Collegium Da Vinci kończący proces tutoringowy bardziej koncentrują się na działaniach ukierunkowanych na przyszłość, co również powinno być przydatne w naszej cyfrowej Krainie Czarów.
Podsumowując warto zauważyć, iż tutoring nigdy nie był i nigdy będzie cudowną receptą na radzenie sobie ze wszelkimi trudnościami, ale też szansami, z którymi będą musieli mierzyć się w kolejnych dziesięcioleciach obecni uczniowie i studenci. Może być jednak swego rodzaju przewodnikiem (instrukcją) jak przez to nasze burzliwe cywilizacyjne morze przejść możliwie suchą stopą. A jak pokazują wyniki przytoczonych przez nas badań na pozytywne wyniki w tym zakresie nie trzeba długo czekać.
Na podstawie wyników badań “Raport z badania Kwestionariuszem iP121 studentów Collegium Da Vinci uczestniczących w programie tutoringowym, autorzy mgr Judyta Kotarba, dr Jakub Wierzbicki”.