Co decyduje o osiągnięciu sukcesu w życiu? Inteligencja? Cechy osobowości? Środowisko? Psychologowie mają różne podejście do tego tematu, jednak są zgodni co do tego, że źródłem sukcesu nie jest jeden czynnik, lecz ich kombinacja.
Często jednak, myśląc o sukcesie innych osób, odnosimy się do ich inteligencji, pojmowanej jako zdolność uczenia się, przyswajania materiału, rozumienia pojęć czy rozwiązywania problemów. Tak rozumianą inteligencję mierzymy liczbowo – ilorazem inteligencji (IQ) obliczanym w specjalnych testach. Okazuje się jednak, że w osiąganiu sukcesu IQ ma akurat drugoplanową rolę, palmę pierwszeństwa bowiem zdobywa inteligencja emocjonalna (EI).
Światowe Forum Ekonomiczne (WEF) już trzy lata temu podczas konferencji w szwajcarskim Davos ogłosiło inteligencję emocjonalną jedną z kompetencji przyszłości. To istotna informacja dla wszystkich tych, którzy są w trakcie podejmowania decyzji o kierunku rozwoju osobistego. Kompetencje przyszłości bowiem, odnoszą się do umiejętności, wiedzy i postaw, na które będzie duże zapotrzebowanie w szybko zmieniającym się miejscu pracy w najbliższej przyszłości. Czasu zostało coraz mniej a konkurencja rośnie, nie pozostaje więc nic innego jak inwestować w siebie i rozwijać inteligencję emocjonalną np. w ramach tutoringu.
Czym jest inteligencja emocjonalna?
Pierwszą teorię inteligencji emocjonalnej ogłosili w latach 90. ubiegłego wieku Peter Salovey i John Mayer. Według nich, EI jest to „zdolność rozpoznawania i regulowania swoich własnych emocji i emocji innych osób oraz wykorzystywania uczuć do kierowania myśleniem i działaniem”. Teorię inteligencji emocjonalnej spopularyzował Daniel Golemann w swoich książkach (na przykład „Inteligencja emocjonalna w praktyce”). Według Golemana, na inteligencje emocjonalną składa się 5 podstawowych kompetencji emocjonalnych i społecznych.
- Samoświadomość: umiejętność obserwacji i oceny indywidualnych odczuć oraz wykorzystania ich do podejmowania odpowiednich, optymalnych decyzji życiowych.
- Samoregulacja: sprawne panowanie nad stanami emocjonalnymi.
- Motywacja: konsekwentne dążenie do realizacji celów osobistych, pomimo niepowodzeń i porażek.
- Empatia: umiejętność współodczuwania, rozpoznawania uczuć innych osób oraz spojrzenia na sytuację z ich punktu widzenia.
- Umiejętności społeczne: biegłość w rozpoznawaniu sytuacji społecznych, umiejętność podtrzymywania więzi społecznych, umiejętność współpracy z ludźmi i predyspozycja do zastosowania tych zdolności w codziennym życiu.
Inteligencja emocjonalna oznacza więc w konsekwencji lepszą komunikację, zdrowe relacje z samym sobą i z innymi oraz umiejętność realizacji własnych celów – nie ma lepszego przepisu na sukces.
Strategie rozwoju inteligencji emocjonalnej
Dobra wiadomość jest taka, że inteligencję emocjonalną można rozwijać. Praca nad tym obszarem wymaga otwartości na zmiany i wytrwałości, lecz jest do osiągnięcia. Od czego więc zacząć?
- Pierwszym krokiem w rozwoju inteligencji emocjonalnej jest autorefleksja. To baczna obserwacja siebie i swoich emocji, analiza ich wpływu na zachowanie i interakcje z innymi oraz umiejętność wyciągania wniosków z tych obserwacji. Zatrzymaj się w ciągu dnia na chwilę, pomyśl o tym, co właśnie teraz czujesz i co jest powodem takiego samopoczucia. Zadaj sobie pytanie, czy ta emocja jest pomocna czy raczej destrukcyjna? Zlokalizuj to odczucie w ciele. Przyjrzyj się sobie nie oceniając, chodzi o samą świadomość i obcowanie ze sobą.
- Gdy już stajesz się bardziej świadomy swoich emocji, możesz pracować nad ich regulacją w zdrowy i produktywny sposób. Zastanów się jaka myśl poprzedza wystąpienie konkretnej emocji. Jeśli emocja jest nieprzyjemna, ograniczająca lub powoduje wycofanie się z konkretnej sytuacji, pomyśl co stało się wcześniej i co przyszło Ci do głowy w danym momencie. Przeanalizuj, dlaczego właśnie taka a nie inna myśl i czy na pewno jest ona prawdziwa.
- Bądź uważna/y. Uważność polega na byciu obecnym i w pełni zaangażowanym w chwili obecnej, bez osądzania lub rozpraszania uwagi. Praktykowaniu uważności sprzyjają takie działania, jak medytacja, techniki mindfulness, ćwiczenia oddechowe.
- Ćwicz komunikacje interpersonalną: słuchaj aktywnie, skup się stuprocentowo na rozmówcy. Słuchaj, dopytuj, zwróć uwagę na jego mowę ciała. Nie osądzaj, nie snuj swoich opowieści, postaw rozmówcę w centrum uwagi. Ciekawymi technikami aktywnego słuchania są: parafraza, odzwierciedlenie uczuć, klaryfikacja (zadawanie pytań) i podsumowanie.
- Poproś o informację zwrotną swoich bliskich. Konstruktywna informacja zwrotna na temat Twoich emocji i zachowań, pozwoli Ci spojrzeć na siebie oczyma innych i zrozumieć ich perspektywę. Udzielaj konstruktywnej informacji zwrotnej innym.
- Rozwijaj empatię. Obserwuj swoich bliskich, staraj się rozpoznawać ich emocje, współodczuwać razem z nimi. Nie doradzaj, jeśli nie proszą Cię o radę. Po prostu bądź, gdy Cię potrzebują. Postaw się w ich sytuacji, trenuj umiejętność „wchodzenia w buty” drugiej osoby.
- Ciągle się ucz. Rozwijanie inteligencji emocjonalnej to proces ciągły, który wymaga ciągłego uczenia się i samodoskonalenia. Możesz kontynuować rozwijanie swojej inteligencji emocjonalnej, szukając opinii od innych, uczestnicząc w kursach, warsztatach lub tutoringu i czytając książki lub artykuły na ten temat.
Rozwijanie inteligencji emocjonalnej można zacząć od dziś. Ta kompetencja przyda Ci się zarówno w tworzeniu wartościowych relacji osobistych, jak i osiąganiu satysfakcjonujących celów zawodowych – a to oznacza tylko jedno…SUKCES.