Zawody, które wykonywali Twoi dziadkowie z pewnością już w dużej mierze nie istnieją. Stanowiska pełnione przez rodziców? O nich także wkrótce słuch zaginie. Czego zatem się uczyć, by mieć pewność, że to, co wiemy i umiemy nie stanie się bezużyteczne? Czego się uczyć żeby zawód, który wybierzesz był potrzebny, ale również “dopasowany” do Ciebie?
Nie ukrywam, że to trudne pytania. Żeby znaleźć na nie odpowiedzi, powinniśmy przyjrzeć się w pierwszej kolejności wymaganiom rynku pracy. To jednak tylko część sukcesu. Nie do każdej roli zawodowej będziesz mieć naturalne predyspozycje. Zacznij od przyjrzenia się swoim kompetencjom twardym i miękkim.
Kompetencje miękkie versus twarde
Umiejętności miękkie, nazywane także społecznymi, powinny stanowić trzon, na którym będziesz budował/a swoją pozycję zawodową. Mają one charakter uniwersalny, zatem będą przydatne na różnych rodzajach stanowisk niezależnie od branży – są ważne zarówno w przypadku profesji architekta, analityka danych, lekarza, jak i account managera.
Z kolei kompetencje twarde są ściśle związane z wykonywanym zawodem. To np. umiejętność postawienia diagnozy przez lekarza lub znajomość konkretnego języka programowania.
Kompetencje twarde
Grupa kompetencji zawodowych zwanych również twardymi składa się przede wszystkim z wiedzy i umiejętności specjalistycznych. Te kompetencje są ważne z punktu widzenia pełnienia konkretnego stanowiska lub wykonywania określonych zleceń. Cechuje je konkretność i mierzalność, a zatem stosunkowo łatwo je udokumentować np. przy pomocy certyfikatów, referencji czy też dyplomów. Przy zdobywaniu tych kompetencji należy mieć na względzie warunki progowe występujące na danym stanowisku (np. znajomość systemów, zaawansowanie językowe).
Czym zatem konkretnie są te umiejętności?
Jest to przede wszystkim wiedza (np. prawna, specjalistyczna), znajomość wszelkiego rodzaju metodyk, a także systemów czy też aplikacji. Nie sposób w tej publikacji wymienić wszystkie z nich, gdyż ich ilość jest ogromna i zróżnicowana.
Pamiętaj!
Nie każda umiejętność twarda musi być potwierdzona certyfikatem. Nie bój się wpisywać tych kompetencji w swoim CV w momencie, gdy dopiero zaczynasz je zdobywać – nie zawsze pracodawca będzie wymagał od Ciebie, byś był/a w danym obszarze ekspertem! Budując wachlarz tego rodzaju umiejętności, przeanalizuj specyfikę branży, w której będziesz chciał/a podjąć zatrudnienie, a także specyfikę obszaru, w którym chcesz się specjalizować. Zwróć uwagę na wymagania stawiane przez pracodawców na poszczególnych szczeblach kariery i opracuj plan rozwoju niezbędnych kompetencji w tymże obszarze.
Lifelong learning
Szlifując umiejętności z tej grupy, nie osiadaj zbyt szybko na laurach! Miej na uwadze, jak szybko dezaktualizuje się wiedza i jak dynamicznie następuje rozwój technologii. System, którego obsługi nauczyłeś/aś się kilka lat temu, obecnie nie musi być już używany przez przedsiębiorstwa. Nie zrażaj się tym faktem, zachowaj elastyczność, śledź branżowe trendy i pamiętaj, że Twoje szanse na rynku pracy będą się zwiększać, jeśli tylko będziesz stosować zasadę longlife learning. Jest to stałe, ustawiczne pogłębianie i doskonalenie kwalifikacji zawodowych. Dzięki temu z łatwością będziesz mógł/mogła świadomie kształtować swoją karierę.
Kompetencje miękkie – ważne niezależnie od branży i stanowiska
Kompetencje miękkie (inaczej interpesonalne) związane są z naszym charakterem i osobowością. Zdobywamy je i kształtujemy w trakcie całego naszego życia, w sytuacjach służbowych ale też prywatnych. Zatem każdy z nas je posiada, ale jak bardzo są one rozwinięte, zależy od tego, na ile pracujemy nad tym, żeby je rozwijać. Kształtują się one w procesie doświadczania, obserwacji i kontekstu sytuacyjnego. Są one ponaddyscyplinarne, przez co też niezbędne bez względu na pełnioną profesję, nie podlegają też zjawisku dezaktualizacji. Ujawniają się one w konkretnym działaniu, wtedy też możliwa jest ich ocena i sprawdzenie poziomu rozwoju.
Nie sposób wymienić wszystkich kompetencji miękkich. Wspomnę chociaż o wybranych, jakimi są: elastyczność, organizacja pracy własnej, gotowość do zmian, planowanie zadań, ustalanie priorytetów, radzenie sobie w sytuacjach kryzysowych, efektywna komunikacja, asertywność, współpraca w zespole, prowadzenie negocjacji, autoprezentacja czy też radzenie sobie ze stresem.
Po co nam te kompetencje miękkie?
Dlaczego ta właśnie grupa kompetencji jest tak istotna? Jest kilka głównych powodów, dla których nadaje się im tak wielką wagę.
- Są one pożądane przez pracodawców – istnieje wiele badań, analiz i raportów, które jednoznacznie wskazują, że umiejętności społeczne są kluczowe w kontekście ścieżki kariery pracownika, gdyż mają duży wpływ na efektywność i jakość wykonywanych obowiązków.
- Rozwijając je, inwestujesz w swoją karierę zawodową – przez to, że umiejętności społeczne są tak cenione przez rynek pracy, masz szansę być unikalnym na tle innych. Będą one dla Ciebie niezbędną bazą w przypadku zmiany stanowiska, przebranżowienia lub innych rewolucyjnych zmian w Twojej ścieżce kariery.
- Będziesz się wyróżniać – szczególnie, jeśli w Twojej pracy podstawą jest opanowanie jakichś specyficznych twardych, specjalistycznych kompetencji. Mimo, że na starcie Ty i Twój kolega macie ten sam certyfikat np. znajomości jakiegoś programu, może się okazać, że w obliczu problemów Ty poradzisz sobie z czymś lepiej i sprawniej, co z pewnością zauważy i doceni Twój szef. Buduj systematycznie określone obszary kompetencji miękkich, gdyż nigdy nie wiesz, która w danym momencie będzie dla Ciebie pomocna.
- Inwestujesz w swój rozwój osobisty – to pomoże Ci prowadzić mądre, świadome życie nie tylko w aspekcie zawodowym, ale także prywatnym. Samoświadomość pomaga Ci wyznaczać sobie cele, dbać o dobre relacje z otoczeniem i żyć w zgodzie ze sobą.
- Rośniesz jako jednostka i członek zespołu – rozwijając kompetencje miękkie, kształtujesz siebie i umiejętności zarządzania sobą, natomiast z drugiej trony pracujesz nad swoją rolą zespołową. W zależności od tego, jakie są Twoje zadatki i w jaki sposób udało Ci się je rozwinąć, możesz obrać określoną rolę np. lidera lub innowatora.
Korzystaj z każdej okazji do rozwoju
Pamiętaj, że swój zbiór kompetencji rozwijasz przez cały czas swoich studiów. Obojętnie, czy uczestniczysz w wykładach, pracujesz warsztatowo, szkolisz się czy też odbywasz praktykę. Każda aktywność pomaga Ci rozwijać Twoje umiejętności i wzmacniać naturalne predyspozycje. Aby dowiedzieć się, w jaki sposób poczyniłeś/aś postępy i która kompetencja została wypracowana i rozwinięta, przyjrzyj się każdym zajęciom, w których brałeś/aś udział.