Wykorzystywanie instrumentów finansowych przez studenckie gospodarstwa: ubezpieczenia, kredyty bankowe i inwestowanie.
1.Oszczędności
Aby możliwe było zaciąganie kredytów i inwestowanie potrzebne jest oszczędzanie. Wyniki badania poziomu stopy oszczędzania studenckich gospodarstw domowych pokazują, że na studiach niestacjonarnych 100% studentów oszczędza, a na stacjonarnych 11,11% nie oszczędza. 44,44% studentów stacjonarnych oszczędza na poziomie 0-10% a nieco wyższy jest udział studentów niestacjonarnych i wynosi 46,67%. 35,56% studentów niestacjonarnych oszczędza na poziomie 11%-20%, a stacjonarnych 27,78% (Wykres 10, Wykres 11).
Wysoki poziom oszczędzania wśród studenckich gospodarstw domowych jest związany: po pierwsze – z tym, że zarówno studenci stacjonarni jak i niestacjonarni utrzymują się z pracy najemnej, po drugie – są to studenci, którzy płacą za naukę. (Bogacka-Kisiel, 2012, s. 118 i dalsze) oraz (Barembruch, 2018, s. 71 i dalsze).
2. Kredytowanie
Możliwość korzystania z kredytów bankowych przez studenckie gospodarstwa jest związana ze stosunkowo wysoką stopą oszczędzania (Wykres 13). Zaciąganie kredytów jest stosunkowo wysokie wśród studenckich niestacjonarnych gospodarstw domowych i wynosi 67,86% w porównaniu ze stacjonarnymi gospodarstwami domowymi, które są niższe i wynoszą 34,78%. (Bogacka-Kisiel, 2012, s. 152 i dalsze) oraz (Barembruch, 2018, s. 163 i dalsze).
W największym stopniu studenci studiów niestacjonarnych korzystają z kredytów hipotecznych, bo wynosi on 32,14%, a na studiach stacjonarnych 13,04%. Jest to związane z zakupem nieruchomości. Na drugim miejscu są wykorzystywane kredyty konsumpcyjne, niestacjonarne 21,43% i stacjonarne 18,84%, a na trzecim miejscu kredyty na zakup samochodu, niestacjonarne 14,29% i stacjonarne 2,90%. Na niestacjonarnych do głosu dochodzą rodziny z dziećmi. Ankieta 1.
3. Ubezpieczanie
Aspekty ubezpieczania się przed ryzykiem i znaczenie ubezpieczeń w funkcjonowaniu gospodarstw domowych często podnoszone są w literaturze.(Bogacka-Kisiel, 2012, s. 241 i dalsze) oraz (Barembruch, 2018, s.313).
Wysoki poziom oszczędzania studenckich gospodarstw domowych wiąże się z możliwością finansową ubezpieczania się (Wykres 14, Wykres 15).
Badana grupa na ogół się ubezpiecza, niewielki jest procent nieubezpieczonych (niestacjonarnych 2,02%, stacjonarnych 4,51%). Największym powodzeniem cieszy się ubezpieczenie na życie; studia stacjonarne 42,11%, niestacjonarne 33,33%. Na drugim miejscu znajdują się ubezpieczenia samochodowe; stacjonarne 29,32%, niestacjonarne 27,27%. Na trzecim miejscu ubezpieczenia od kradzieży; studia stacjonarne 9,77%, niestacjonarne 10,10%. Kolejne miejsce zajmuje ubezpieczenie od ognia, stacjonarne 3,76%; niestacjonarne 9,09%.
4. Inwestowanie, inwestycje w majątek osobisty, inwestycje kapitałowe
Inwestowanie dotyczy zarówno inwestycji w majątek osobisty, jak i inwestycji w lokaty bankowe.(Bogacka-Kisiel, 2012, s. 203 i dalsze) oraz (Barembruch, 2018, s. 88 i dalsze).
Inwestycje w majątek osobisty są to inwestycje w nieruchomości, grunty ziemi i samochody oraz w wartości niematerialne i prawne, tj. programy komputerowe i prawa autorskie.
Inwestycje kapitałowe to lokaty bankowe krótkoterminowe (do 1 r.) i długoterminowe (po-wyżej 1 r.), papiery wartościowe, akcje i obligacje oraz fundusze inwestycyjne. Większość studenckich gospodarstw inwestuje swoje oszczędności w majątek osobisty, aniżeli w inwestycje kapitałowe.
Inwestycje materialne, a wśród nich inwestycje w nieruchomości są największymi inwestycjami studenckich gospodarstw domowych, stacjonarnych 28,24% i wyższe niestacjonarnych, bo wynoszące 31,82%. Wiąże się to z wykorzystaniem kredytu hipotecznego (stacjonarne wykorzystują 13,04%; a niestacjonarne 32,14%). Na drugim miejscu jest inwestowanie w środki transportowe porównywalne między stacjonarnymi i niestacjonarnymi wynoszące kolejno, 29,01% i 28,41% (Wykres 16, Wykres 17).
Na uwagę zasługują również wartości niematerialne i prawne, czyli programy komputerowe i prawa autorskie – dla stacjonarnych 25,96% i niestacjonarnych 23,87%.
Drugą grupą inwestowania są inwestycje kapitałowe, które wiążą się ze stosunkowo wysoką stopą oszczędzania. Tutaj inwestuje 75,00% gospodarstw stacjonarnych i 80,56% niestacjonarnych (Wykres 18, Wykres 19).
Uwagi końcowe
W oparciu o przeprowadzone badania ankietowe w okresie 2018-2020, uzupełnione potwierdzonymi danymi statystycznymi na półrocze 2019, można sformułować wniosek, że funkcjonowanie finansów osobistych w Polsce zaczyna nabierać znaczenia obok finansów przedsiębiorstw w związku z bogaceniem się tego podmiotu w rozwijającej się gospodarce rynkowej.
Literatura
1. Bogacka – Kisiel, E. (2012), Finanse osobiste, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
2. Barembruch, A. ( 2018), Zarządzanie finansami osobistymi, Teoria i praktyka, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk
3. Sytuacja gospodarstw domowych w 2018 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych. Informacje sygnalne (.pdf); 30.05.2019;