Czy naukę można połączyć z praktyką? Czy uczenie się to tylko nabywanie wiedzy? A może uczenie się współcześnie to głównie nabywanie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do wykonywania zadań zawodowych? Co na to Nasz mózg? Co na to rynek pracy? Czytelników, którzy myślą, że w poniższym tekście znajdą odpowiedzi na te pytania muszę zawieźć. Nie. Poniższy tekst może jednak zainspirować do poszukiwania odpowiedzi. To własne jest uczenie się.
Krótka historia potencjacji i plastyczności. Jak uczy się mózg i jak wykorzystujemy to w Collegium Da Vinci?
Podstaw procesu uczenia się upatrywać należy w naukach biologicznych, na poziomie budowy i funkcjonowania układu nerwowego. Psychologia poznawcza, pedagogika, (neuro)dydaktyka, współcześnie, korzystając z dorobku nauk biologicznych (głównie w kontekście ewolucji) próbuje odpowiedzieć na pytanie, jakie czynniki wpływają na efektywność uczenia się i w jaki sposób tworzyć środowiska sprzyjające uczeniu się. Proces uczenia się jest w kontekście biologicznym ściśle związany ze zjawiskiem potencjacji długotrwałej, czyli zmian fizycznych, które wzmacniają synapsy w grupach komórek nerwowych. Wspominana potencjacja długotrwała jest uważana za neuronową podstawę uczenia się . Jednak w procesie uczenia się istotne wydaje się również zjawisko plastyczności mózgu.
Według M. Kaczmarzyka, w ujęciu biologicznym (głównie ewolucyjnym), gatunki, które specjalizują się w specyficznym sposobie korzystania z zasobów środowiska wygrywają, ponieważ nie mają konkurentów. Inne gatunki z powodu swoich ograniczeń nie mają możliwości sięgania po ten konkretny rodzaj zasobu. Tego typu rozwiązanie jest optymalne w środowisku stałym. Jednak w przypadku następowania zmian środowiska, specjalizacja może stać się pułapką. Jest to związane z faktem, że jeśli w wyniku zmiany środowiska zabraknie tego, co jest podstawą specjalizacji, wyspecjalizowany gatunek może wyginąć. Rozwiązaniem tego problemu w kontekście ewolucyjnym jest właśnie plastyczność mózgu. Autor pisze, że podstawą rozwiązań na linii ewolucyjnej człowieka nie były sztywne specjalizacje, ale (chaotyczna) wielozadaniowość, która była związana między innymi z posiadaniem wyjątkowo dużego (i efektywnie funkcjonującego) mózgu.
Wzrost złożoności mózgu był związany ze wzrostem jego plastyczności oraz różnorodności reakcji na problemy stawiane przed człowiekiem przez środowisko. Dzięki temu człowiek nie musi polegać tylko i wyłącznie na utrwalonym zestawie zachowań, może z ich korzystać, gdy środowisko stawia przed nim problemy typowe, a w przypadku problemów nietypowych może szukać nowych rozwiązań . Proces uczenia się powinien doprowadzać właśnie do wykorzystania konstruowanej przez studenta wiedzy w praktycznych działaniach, nie tylko w sytuacjach szkolnych, ale również nietypowych, pozaszkolnych. Uczelnia jako instytucja składająca się z trzech podmiotów: studenta, nauczyciela akademickiego i infrastruktury ma za zadanie przygotować tych pierwszych do funkcjonowania w świecie zawodowym.
Zadaniem systemu testowania, który występuje współcześnie bardzo powszechnie, powinno być nie tylko sprawdzenie zdobytej przez studenta wiedzy z danego zakresu, aby później najważniejszy podmiot edukacji mógł ją wykorzystać w sytuacjach życia codziennego. Konstruowanie wiedzy studenckiej wymaga określonego, specyficznego środowiska uczenia się, które wpływa bezpośrednio na efektywność tworzenia się osobistej wiedzy.
W Katedrze Edukacji i Nowych Mediów Collegium Da Vinci tę właśnie wiedzę wykorzystujemy w projektowaniu i realizacji kierunków Mediaworking, Analityka i badania ekonomiczne oraz kreatywna produkcja wideo. Dla wykładowców, którzy realizują zajęcia na tych praktycznych kierunkach sucha wiedza oraz informacje przekazywane studentom to tylko jeden z elementów wykorzystywanych w procesie uczenia. Najbardziej istotne jest bowiem uczenie się wykorzystania wiedzy w praktyce, czyli uczenie umiejętności i rozwijanie kompetencji społecznych niezbędnych do wykonywania zawodów social media managera, content managera, PR-owca, data scientist, analityka danych, producenta kreatywnego – czyli zawodów, które można wykonywać po ukończeniu wyżej wymienionych kierunków studiów.
Kształcenie praktyczne na kierunkach Mediaworking, Analityka i badania ekonomiczne oraz kreatywna produkcja wideo odbywa się w niestandardowy sposób, jak dla uczelni wyższej. Odchodząc od wykładów akademickich, wykładowcy kładą nacisk głównie na stosowanie aktywizujących metod nauczania – warsztatów, ćwiczeń aktywizujących, konwersatoriów w małych grupach.
To właśnie przy realizacji projektów praktycznych podczas takich zajęć mózg staje się bardziej plastyczny, a połączenia synaptyczne (odpowiadające za proces uczenia się) utrwalają się. Trudno bowiem nabyć kompetencje, niezbędne do realizacji zadań zawodowych tylko poprzez uczenie się od nauczyciela i z książki. Do wykonywania niżej wymienionych zadań zawodowych konieczne jest zatem stosowanie nowatorskich i praktycznych metod nauczania. Bez tego absolwent/przyszły pracownik nie będzie w stanie
- realizować kampanii w social mediach,
- tworzyć kreatywnych treści pod SEO,
- konstruować kampanii sprzedażowych,
- programować w Phyton czy R,
- stosować statystyki do wykonywania skomplikowanych obliczeń na dużych zbiorach danych,
- realizować eventy,
- tworzyć scenariusze filmowe
- itd.
Do tego niezbędne jest rozwijanie różnego rodzaju kompetencji, głównie poprzez interakcję i aktywizację.
Otoczenie pomaga się uczyć, czyli o trzech obszarach wykorzystywanych do uczenia się w Collegium Da Vinci
Według koncepcji opisanej w materiale „Przestrzenie edukacji: Otwieramy szkołę”, środowisko uczenia się opiera się głównie na oddziaływaniu czterech zasadniczych elementów, do których zalicza się studenta, nauczyciela akademickiego oraz społeczność akademicką, treści, a także obiekty, sprzęt i technologie. Dzięki określeniu tych szczegółowych elementów możliwe jest określenie „kogo uczyć?”, „kto i z kim uczyć?”, „czego uczyć?” oraz „za pomocą czego uczyć?” .
Omawiana wyżej koncepcja mówi również o tym, że środowisko uczenia się składa się z kilku zasadniczych wymiarów. Pierwszy z nich to wymiar fizyczny i architektoniczny. Wpisują się w niego przestrzenie fizyczne uczelni, wyposażenie i pomoce dydaktyczne oraz cała infrastruktura placówki. Stąd w Collegium Da Vinci duży nacisk kładziemy nie tylko na jakość przekazywanych treści, ale również otoczenie architektoniczne, wyposażenie pracowni, laboratoriów komputerowych, przestrzeni kreatywnych.
Kolejnym wymienianym elementem tego środowiska, tym razem w wymiarze społecznym i kulturowym jest społeczność, relacje ze światem oraz społeczność lokalna. Aby spełnić ten wymóg skutecznego uczenia się uczelnia postanowiła zaproponować studentom udział w tzw. modułach do wyboru. Filozofia tych modułów jest taka, że studenci różnych kierunków biorą udział w zajęciach z określonego przedmiotu i realizując wspólnie projekty – wymieniają się doświadczeniami. Dzięki temu student Mediaworkingu, Analityka i badania ekonomiczne czy kreatywnej produkcji wideo spotka na zajęciach studentów z zarządzania kreatywnego, grafiki, informatyki czy nowego kierunku IT Project Management. Wymiana wiedzy i doświadczeń oraz wspólna realizacja projektów wspomaga efektywność uczenia się.
Ostatnim, ale współcześnie bardzo istotnym, głównie ze względu na rozwój technologii informacyjnych oraz funkcjonowanie człowieka w przestrzeni Internetu jest wymiar wirtualny i technologiczny, na który składają się działania związane z wykorzystaniem nowych technologii oraz kształcenia i uczenia się w sieci . Dlatego też w Collegium Da Vinci wykorzystujemy Internet jako przestrzeń do pracy studenckiej przy realizacji projektów, a część zajęć jest realizowana w formie e-learningu, który obecnie staje się coraz bardziej popularną formą uczenia się.
Zakończenia nie ma
Podsumowanie powyższych rozważań można zawrzeć w jednym zdaniu: Uczenie się to proces. Jeśli chcesz się dowiedzieć jak rozwijać swoje kompetencje zawodowe skutecznie i efektywnie – zapisz się na studia. Rekrutacja ruszyła 3 lutego 2020 roku. Zakończenia nie ma, bo to dopiero początek…